Over het ontstaan van de website

Deze site is in eerste instantie opgezet om P. A. van de Stadt’s Japans-Nederlandse woordenboek uit 1934 aan de vergetelheid te ontrukken. Er bestaat weliswaar een Japanse facsimile herdruk (1989) maar niettemin is het woordenboek zelfs in bibliotheken niet altijd vindbaar en zelden uitleenbaar. Maar online kan iedereen het raadplegen.

De interface voor de fotografische kopie bevat alle 1311 pagina’s in JPEG vorm.

De site host ook een digitale database. Deze laatste staat volledig doorzoeken toe en omvat van Van de Stadt’s woordenboek 3.695 ingangen en 27.762 trefwoorden (laatste toevoeging: 24 april 2017), met daaraan toegevoegd een modern supplement en data van het modern Japans-Nederlandse woordenboek van het Waran Project van de Universiteit Leuven (momenteel 35.398 ingangen; hier meer info over hun database).

Historische context

Ondanks de eeuwenlange relaties van Nederland met Japan zijn er maar weinig Japans-Nederlandse woordenboeken. Dit vooroorlogse werk van Van de Stadt, die in Batavia woonde en werkte (overleden 1940) is tot dusver het meest recente middelgrote Japans-Nederlands woordenboek dat is gepubliceerd. Eerder lijkt er in 1881-1892 een 3-delig Japans-Nederlands woordenboek gepubliceerd te zijn (samengesteld door Johann Joseph Hoffmann, uitgegeven door E. J. Brill te Leiden) maar afgaand op informatie van de Koninklijke Bibliotheek ging het alleen om de letters A, B en O.

Zowel de vakgroepen van de universiteiten van Leiden en Leuven werken aan een nieuw Japans-Nederlands woordenboek. Naar de verwachting van Oscar Veltink zal het werk van Leiden nog minstens tot de periode 2008-2010 voortduren (zie voor de meest recente ontwikkelingen de site van het project). Het project van Leuven is nu deel van een wiki (zo te zien Wikipedia’s MediaWiki) en staat open voor participatie: wiki van het Waran Jiten project.

Het aantal Nederlands-Japanse woordenboeken dat het licht heeft gezien is ietsje talrijker in verhouding. Er zijn bijvoorbeeld Japanse publicaties uit 1796 en 1833 die voortkwamen uit het gebruik van de rangaku (蘭学) methode (het bestuderen van het westen en westerse wetenschap via Nederlandstalige bronnen). Na de openstelling van Japan en het afsluiten van de rangaku periode in 1854 stopte het werk aan Nederlands-Japanse woordenboeken in Japan, maar tijdens de tweede wereldoorlog zijn als gevolg van de Japanse aandacht voor Nederlands-Indië een of meer Nederlands-Japanse woordenboeken samengesteld (1943,1944). Tenslotte is er het relatief recente Nederlands-Japanse woordenboek van Kodansha (講談社) (evenals het rangaku werk gericht op de Japanse student overigens) dat verscheen in 1994.

De fotografische kopie

Het bladeren in de online fotografische versie kan op drie manieren:

  1. via zoekopdrachten voor Japanse woorden (met het latijnse alfabet, gespeld in de Hepburn spelling, maar zonder tekens voor lange klinkers)
  2. bladeren vanaf een bepaalde letter van het alfabet
  3. vanaf de pagina’s zelf vooruit en achteruit bladeren

Andere online projecten in beeldvorm

Er bestaat ook een online fotografische versie van de zogenaamde 江戸ハルマ Edo Haruma (ハルマ和解 Haruma Wage Japanse vertaling van Halma[’s woordenboek]) uit 1796, gehost door de 早稲 Waseda universiteit: menu van de 江戸ハルマ(蘭和辞書)全文画像.

Eveneens fotografisch online geplaatst is het Chinese 康熙字典 (Het Kangxi Woordenboek) dat in opdracht van Keizer 康熙 (Kāngxī) in 1716 bijna 50.000 karakters beschreef (let wel, karakters, niet per se woorden). De fotografische versie is te vinden op KangXiZiDian.Com en is gebaseerd op een herdruk van de editie Tongwen shuju (同文書局) uit 1895-97.

Dankbetuiging

Hans Coppens voor informatie over het online woordenboek van de vakgroep in Leuven. Antoon Kruijer voor het digitaliseren van een deel van de y, juridisch advies en morele steun. H. P. van de Stadt en H. A. N. Versluys voor informatie over hun grootvader en steun voor het project. Richard van de Stadt voor het opsporen van voorgenoemde kleinkinderen van P. A. van de Stadt. Oscar Veltink voor informatie over de woordenboekactiveiten van de vakgroep in Leiden. Paul Wijsman voor het uitlenen van een origineel van het woordenboek.

www.jiten.nl (2006)