(1) [ontkenning] iie いいえ; iya いや; chigau 違う; chigaimasu 違います; soo ja nai そうじゃない; soo de wa arimasen そうではありません.

(2) [verbod, nee dat mag niet] dame 駄目; dame desu 駄目です.

(3) [geen instemming, niet mee eens] hantai 反対; hantai desu 反対です.

(4) [verbazing; werkelijk?] hontoo desu ka 本当ですか (is dat werkelijk zo?)

Opmerkingen:

In het algemeen worden iie en iya weinig gebruikt. Tevens zijn het informele uitdrukkingen. Als ontkenning wordt vaker gebruikt: chigaimasu (beleefd) of chigau (informeel). Letterlijker vertaald betekent dit werkwoord: “dat klopt niet” of het “het is anders”. Als ontkennend antwoord op de vraag: Bent u meneer Smit? is “chigaimasu” heel gewoon.

¶ Bent u meneer Smit? - Nee. Sumisu-san desu ka. - Chigaimasu スミスさんですか。 - 違います。

Een ander alternatief voor simpel “nee” is “het is niet zo”: soo de wa arimasenそうではありません (beleefd); soo ja nai そうじゃない (informeel).

In plaats van simpel “nee” wordt in het Japans ook vaak het werkwoord in de ontkennende vorm geplaatst. Bijvoorbeeld, op de vraag: “gaat u naar Ōsaka?”, wat in het Nederland met “nee” beantwoord kan worden, zou Japans kunnen zijn: ikimasen 行きません (“ik ga niet”).

In het Japans kunnen negatief geformuleerde vragen als “begrijpt u het niet,” niet met iie of iya worden beantwoord als het antwoord “nee” is. In plaats daarvan wordt de ontkenning bevestigd met “ja” hai はい.

¶ Begrijpt u het niet? Nee. Wakarimasen ka. Hai, wakarimasen. 分かりませんか。はい、分かりません。