[de, -s] (1.a) [oudere broer; mijn [onze] broer] 兄 ani (beleefdheid: geen of nederig; richting: geschikt voor benoemen van de eigen broer tegen tweede persoon; over een derde persoons oudere broer (niet erend, niet beleefd); over een oudere broer in algemene zin (met name door volwassenen). ¶ 私の夫には、兄が２人います。（そう、私は三男の嫁です） Watashi no otto ni wa, ani ga futari imasu. (Sō, watashi wa sannan no yome desu) Mijn man heeft twee oudere broers. (Ja, ik ben getrouwd met een ‘derde zoon’) ¶ 彼女は兄に勝るとも劣らぬくらい英語が上手だ。 Kanojo wa ani ni masaru to mo otoranu kurai eigo ga jōzu. In haar beheersing van het Engels doet ze op geen enkele manier onder voor haar broer. (TTC) 兄さん anisan (algemeen of neutraal beleefd).

(1.b) [oudere broer, uw [hun] broer] 兄さん niisan; お兄さん oniisan (beleefdheid: erend of algemeen beleefd; richting: over tweede of derde persoons oudere broer; binnen wij-groep over of naar de eigen oudere broer, of in algemene zin). お兄ちゃん oniichan (idem, maar meer familiair of vertroetelend, Nederlands ‘broertje’ zonder de betekenis van kleiner of jonger). NB deze vormen kunnen ook in algemene zin gebruikt worden over iemands oudere broer en is dan algemeen beleefd (maar met name volwassenen kunnen ook kiezen voor 兄 ani). ¶ 兄ちゃんのおごり niichan no ogori Mijn broer trakteert (twitter) ¶ ママ〜！あのお姉ちゃんとお兄ちゃん、お手手繋いで、すっごく仲良しさんだね〜！ Mamaaa! Ano oneechan to oniichan, otete tsunaide, suggoku nakayoshi-san da nee! Mamma [mammie], dat meisje en die jongen houden handen vast, ze zijn zeker heel goede vrienden [vriendjes]? (TTC)

(2.a) [jongere broer, mijn [onze] broer] 弟 otōto (beleefheid: geen of nederig; richting: geschikt voor benoemen van de eigen broer tegen tweede persoon; over een derde persoons jongere broer (niet erend, niet beleefd); over een jongere broer in algemene zin) ¶ 弟がやっと東大に入りました。 Otōto ga yatto Tōdai ni hairimashita. Mijn broer is eindelijk toegelaten tot de Universiteit van Tōkyō. (Miura) NB in een wij-groep noemen oudere broers en zussen hun jongere broer(s) alleen bij naam (dit vloeit voort uit de hiërarchie), omgekeerd spreken jongere broers en zussen hun oudere broers normaal gesproken aan als お兄さん oniisan ‘oudere broer’. (Miura)

(2.b) [jongere broer, uw [hun] broer] 弟さん otōtosan (beleefdheid: erend of algemeen beleefd; richting: over tweede of derde persoons jongere broer, of in algemene zin) ¶ 弟さんが東大にお入りになったそうですね。 Otōtosan ga Tōdai ni o-hairi ni natta sō desu ne. Ik heb gehoord dat uw [je] broer is toegelaten tot de Universiteit van Tōkyō. (Miura)

(3) [broers, broers en zussen] 兄弟 kyōdai. NB Verschillend in de schrijftaal: 姉弟 kyōdai oudere zus en jongere broer; 兄妹 kyōdai oudere broer en jongere zus; 兄姉 kyōdai broer en zus.

(bw)
(1) (uiting van instemming, bevestiging, toestemming, toegeven)
hai はい (beleefd); ee ええ (informeel); un; うん; n ん (zeer informeel). ＊
(2) (dat is correct; inderdaad) soo desu そうです (beleefd); soo そう (informeel).
(3) (aanwezig!) hai はい.

(1) en (2) zijn alleen equivalent met “ja” in reactie op positief geformuleerde vragen. In reactie op negatief geformuleerde vragen betekenen hai en soo “nee” of eventueel “dat klopt”.

Begrijp je het? Wakarimasu ka 分かりますか。
Ja, ik begrijp het. Hai, wakarimasu. はい、分かります。

Begrijp je het niet? Wakarimasen ka. 分かりませんか。
Nee, ik begrijp het niet. Hai, wakarimasen. はい分かりません。

Een uitzondering op deze regel is wanneer de geest van de vraag positief is (vergelijk het Nederlands: “waarom kom je vannavond niet even langs”).

Kom je morgen ook? Ashita mo kite kuremasen ka. 明日も来てくれませんか。 [Lett. Kom je morgen ook niet?]
Ja, zal ik doen. Hai, ukagaimasu. はい、伺います。 [het werkwoord ukagau is beleefd voor ik zal je bezoeken]

＊ De uitspraak van ee is in het Nederlands ongeveer /èè/. De uitspraak van un is ongeveer /uhng/ (met /uh/ van uh-uh en de /ng/ van angst). De uitspraak van n is ongeveer de /ng/ van angst.

[Dit lemma gebruikt oo-spelling.]

(1) [ontkenning] iie いいえ; iya いや; chigau 違う; chigaimasu 違います; soo ja nai そうじゃない; soo de wa arimasen そうではありません.

(2) [verbod, nee dat mag niet] dame 駄目; dame desu 駄目です.

(3) [geen instemming, niet mee eens] hantai 反対; hantai desu 反対です.

(4) [verbazing; werkelijk?] hontoo desu ka 本当ですか (is dat werkelijk zo?)

Opmerkingen:

In het algemeen worden iie en iya weinig gebruikt. Tevens zijn het informele uitdrukkingen. Als ontkenning wordt vaker gebruikt: chigaimasu (beleefd) of chigau (informeel). Letterlijker vertaald betekent dit werkwoord: “dat klopt niet” of het “het is anders”. Als ontkennend antwoord op de vraag: Bent u meneer Smit? is “chigaimasu” heel gewoon.

¶ Bent u meneer Smit? - Nee. Sumisu-san desu ka. - Chigaimasu スミスさんですか。 - 違います。

Een ander alternatief voor simpel “nee” is “het is niet zo”: soo de wa arimasenそうではありません (beleefd); soo ja nai そうじゃない (informeel).

In plaats van simpel “nee” wordt in het Japans ook vaak het werkwoord in de ontkennende vorm geplaatst. Bijvoorbeeld, op de vraag: “gaat u naar Ōsaka?”, wat in het Nederland met “nee” beantwoord kan worden, zou Japans kunnen zijn: ikimasen 行きません (“ik ga niet”).

In het Japans kunnen negatief geformuleerde vragen als “begrijpt u het niet,” niet met iie of iya worden beantwoord als het antwoord “nee” is. In plaats daarvan wordt de ontkenning bevestigd met “ja” hai はい.

¶ Begrijpt u het niet? Nee. Wakarimasen ka. Hai, wakarimasen. 分かりませんか。はい、分かりません。